maandag 14 april 2008

borstvoeding bij prematuren

Het is van groot belang dat een baby die te vroeg geboren is moedermelk van zijn eigen moeder te drinken krijgt. Wetenschappelijk onderzoek toont dat aan. Steeds meer zorgverleners zijn op de hoogte van deze nieuwe ontwikkelingen en inmiddels heeft moedermelk een zeer belangrijke plaats verworven op menig couveuseafdeling. Borstvoeding biedt de premature baby veel voordelen wat betreft gezondheid, voeding en ontwikkeling. Moedermelk is beter voor de baby dan welke kunstvoeding ook: het verkleint de kans op het ontwikkelen van allergieën en bevat stoffen en cellen die de afweer van de baby versterken. Voor te vroeg geboren en zieke kinderen is deze bescherming extra belangrijk omdat ze nog erg kwetsbaar zijn. Preterme moedermelk, de moedermelk die een moeder maakt voor een te vroeg geboren kind, is anders van samenstelling dan de rijpe moedermelk die een moeder maakt als ze omstreeks de uitgerekende datum bevallen is. Deze preterme moedermelk is extra waardevol bij de ontwikkeling van het nog onrijpe darmstelsel, longen en hersenen. Het bevat, in vergelijking met gewone rijpe moedermelk onder andere meer eiwit, natrium en calcium. Ook bevat het veel antistoffen om de baby te beschermen tegen infecties. De vetten zijn lichtverteerbaar en qua samenstelling perfect afgestemd op de behoefte van het onrijpe zenuwstelsel. Na verloop van de eerste twee tot vier weken gaat preterme melk vanzelf over in rijpe moedermelk.
samenstelling moedermelk per 100 ml

Het belang van borstvoeding voor deze specifieke groep kinderen
Colostrum (de eerste moedermelk direct na de geboorte) bevat hoge concentraties antistoffen (beschermende stoffen), vitaminen en mineralen. Antistoffen bieden bescherming tegen infecties. Een prematuur heeft door de kortere zwangerschapsduur minder afweerstoffen van de moeder meegekregen en zijn eigen afweersysteem is nog onvoldoende ontwikkeld. Moedermelk is daarom bijzonder gunstig voor de prematuur!
Colostrum bereidt de darmen voor op het opnemen van voedsel en beschermt de darmen tegen infecties. Hierdoor is er minder kans op een necrotiserende enterocolitis, een ernstige darminfectie die kan leiden tot afsterving van delen van de darm.
Moedermelk bevat groeifactoren, deze zijn van belang voor de rijping van het spijsverteringstelsel.
Moedermelk bevat de juiste vetzuren die nodig zijn voor een goede hersenontwikkeling en gezichtsvermogen.
Moedermelk wordt beter verdragen en is licht verteerbaar. Hierdoor kan de parenterale voeding (voeding via infuusvloeistoffen) snel afgebouwd worden waardoor de kans op infecties afneemt.
Moedermelk draagt bij tot een grotere intellectuele en een betere motorische ontwikkeling in een latere levensfase.
Borstvoeding brengt moeder en baby dichter tot elkaar.
Verder nog alle voordelen die moedermelk ook biedt aan voldragen kinderen.

Voeden met 'achtermelk'
Het leven buiten de baarmoeder kost de vroeg geboren baby veel energie, waardoor er weinig energie overblijft om te groeien. Naast het toevoegen van BMF kan dan overwogen worden om de baby een periode met alleen de vettere achtermelk te voeden. Het meeste vet zit in de melk die in de loop van het kolven of voeden beschikbaar komt. De vettere moedermelk kan apart gehouden worden door halverwege de kolfsessie nieuwe flesjes op de borstschilden aan te sluiten. Zodra de baby weer goed gaat groeien, kan deze procedure gestopt worden. Deze aanpassingen aan de voeding van de prematuur worden altijd gedaan op initiatief van de kinderarts.

fabels over borstvoeding

Fabeltjes over borstvoeding

Jack Newman, kinderarts ontkracht in een serie artikelen een aantal fabeltjes over borstvoeding. Dit artikel 'Fabeltjes over borstvoeding' is de eerste uit de serie.

Veel vrouwen hebben niet genoeg melk
Niet waar! De grote meerderheid van vrouwen produceert meer dan genoeg melk. Het is zelfs normaal om een overschot aan melk te hebben. De meeste baby's die te weinig aankomen of afvallen, doen dit niet omdat de moeder te weinig melk heeft, maar omdat ze de aanwezige melk niet uit de borst kunnen krijgen. De gebruikelijke reden dat de baby de beschikbare melk niet krijgt is omdat hij niet goed is aangelegd. Daarom is het zo belangrijk dat de moeder op de eerste dag uitgelegd krijgt hoe ze de baby goed aanlegt. En dat dit gedaan wordt door iemand die weet waar hij of zij mee bezig is.

Het is normaal dat borstvoeding pijn doet
Niet waar! Hoewel enige gevoeligheid gedurende de eerste dagen betrekkelijk normaal is, mag dit slechts een tijdelijke situatie zijn die hoogstens een paar dagen duurt. Het mag nooit zo erg zijn dat de moeder tegen het voeden opziet. Als het echt pijn doet, is dat niet normaal. Deze pijn is bijna altijd te wijten aan een verkeerde aanlegtechniek. Als pijn aan de tepels na drie of vier dagen niet minder wordt of als deze langer dan vijf à zes dagen aanhoudt, mag dit niet genegeerd worden. Pijn die optreedt na een periode van pijnloos voeden, kan te wijten zijn aan een schimmelinfectie. Korter voeden voorkomt geen zere tepels. De baby van de borst halen om de tepels te laten genezen zou alleen het laatste redmiddel mogen zijn.

Een baby moet 20 (7 of 10, of 15) minuten aan elke borst worden aangelegd
Niet waar! Belangrijk is dat we het verschil maken tussen 'aan de borst liggen' en 'uit de borst drinken'. Enkele voorbeelden: Een baby die 15 à 20 minuten aan een kant effectief drinkt, wil de tweede kant misschien helemaal niet meer. Een baby die slechts een minuutje aan een kant drinkt en dan sabbelt of slaapt en dit ook aan de tweede kant doet, zal vrijwel nooit voldoende melk krijgen, ongeacht hoe lang hij aan de borst ligt. Een baby zal echter beter en langer drinken als hij goed is aangelegd. De moeder kan eventueel de baby stimuleren om langer te drinken door de borst zachtjes in te drukken zodat de melkstroom op gang blijft als hij niet langer zelf slikt. Vuistregels als "de baby krijgt 90% van de melk gedurende de eerste tien minuten" zijn dus hopeloos verkeerd.

Een baby die borstvoeding krijgt, moet extra vocht krijgen bij warm weer
Niet waar! Moedermelk bevat al het vocht dat een baby nodig heeft.
De tepels moeten iedere keer voor het aanleggen gewassen worden

Niet waar! Wanneer flesvoeding wordt gegeven, moet er veel aandacht besteed worden aan hygiëne. Niet alleen omdat kunstvoeding de baby niet beschermt tegen infecties maar ook omdat het een goede voedingsbodem vormt voor bacteriën en gemakkelijk verontreinigd kan raken. Borstvoeding daarentegen beschermt de baby tegen infecties. Het wassen van de tepels voor het voeden maakt van het borstvoeden een heel gedoe en bovendien worden de beschermende oliën van de tepel weggewassen.

Kolven geeft een goede indicatie van de hoeveelheid melk die de moeder heeft
Niet waar! Hoeveel melk er gekolfd kan worden, hangt van verschillende factoren af, zoals onder andere van de mate van gespannenheid van de moeder. Een baby met een goede drinktechniek, kan veel meer uit de borst krijgen dan de moeder kan kolven. Kolven vertelt je vooral hoeveel je kan kolven.

De huidige kunstvoeding is bijna gelijk aan moedermelk
Niet waar! Dit werd in 1900 en zelfs eerder ook al beweerd. De huidige kunstvoeding is slechts oppervlakkig gelijk aan moedermelk. Elke aanpassing van een vastgestelde tekortkoming in de kunstvoeding wordt naar buiten gebracht als een vooruitgang. Maar fundamenteel is kunstvoeding een onvolledige kopie, gebaseerd op achterhaalde en onvolledige kennis omtrent moedermelk. Kunstvoeding bevat geen antistoffen, geen levende cellen, geen enzymen, geen hormonen. Kunstvoeding bevat veel meer aluminium, magnesium, cadmium, lood en ijzer dan moedermelk. En het bevat aanzienlijk meer eiwitten dan moedermelk. De eiwitten en vetten verschillen wezenlijk van die in moedermelk. Bovendien verandert de samenstelling van kunstvoeding niet gedurende de voeding, verschilt ze niet van de eerste tegenover de zevende of de dertigste dag, niet van vrouw tot vrouw of van baby tot baby. Jouw moedermelk is aangepast aan de behoeften van jouw baby. Kunstvoeding wordt gemaakt om aan de behoeften van alle baby's te voldoen, waardoor deze dus eigenlijk voor geen enkele baby op maat is. Kunstvoeding slaagt er over het algemeen alleen maar in om baby's goed te doen groeien, maar borstvoeding omvat meer dan alleen bouwstoffen.

Als de moeder een infectie heeft, moet ze stoppen met het geven van borstvoeding
Niet waar! Op enkele zeer zeldzame uitzonderingen na is het zo dat het voortzetten van de borstvoeding de baby zelfs beschermt. Tegen de tijd dat de moeder koorts heeft (of hoest, braakt, diarree, huiduitslag heeft etcetera) heeft ze de baby al aangestoken. Ze was immers al een paar dagen besmettelijk voordat ze zelfs al wist dat ze ziek werd. De beste bescherming van de baby tegen het krijgen van de infecties is dat de moeder doorgaat met het geven van borstvoeding. Als de baby toch ziek wordt, zal hij minder ernstig ziek worden als de moeder met de borstvoeding doorgaat. Trouwens, misschien besmette de baby de moeder maar vertoonde de baby geen ziektesymptomen vanwege de bescherming door de borstvoeding! Ook borstontstekingen, inclusief abcessen, alhoewel pijnlijk, zijn geen redenen om te stoppen met borstvoeding. De ontsteking zal zelfs sneller verdwijnen als de moeder de baby aan de pijnlijke kant aanlegt.

Als de baby diarree heeft of braakt, moet de moeder stoppen met borstvoeding
Niet waar! De beste remedie tegen maag- en darmstoornissen bij baby's is borstvoeding. Stop gedurende een korte periode met de bijvoeding maar blijf borstvoeding geven. Moedermelk is de enige vloeistof die een baby bij diarree of braken nodig heeft, uitzonderlijke gevallen daargelaten. De aanbeveling om Oral Rehydration Solution (ORS) bij te geven komt vooral van kunstvoedingfabrikanten, die ook de fabrikant zijn van de ORS-oplossingen en nog meer geld willen verdienen. De baby wordt getroost door de borst en de moeder wordt gerustgesteld als ze haar baby ziet drinken. ORS is water met daarin een poeder van zout en suiker in een speciale verhouding, dat uitdrogen tegengaat.

Als de moeder medicijnen neemt, moet ze stoppen met de borstvoeding
Niet waar! Er is een zeer klein aantal medicijnen dat een moeder niet veilig kan nemen als ze borstvoeding geeft. Van de meeste medicijnen wordt slechts een klein deel in de moedermelk opgenomen, maar meestal in zulke kleine hoeveelheden dat er geen reden is om je ongerust te maken. Als er toch zorgen bestaan over een bepaald medicijn, bestaan er meestal andere geneesmiddelen die even efficiënt zijn, en wel veilig. Bij het beoordelen of de borstvoeding voortgezet kan worden, moeten de risico's van kunstvoeding voor zowel de moeder als de baby in de overweging meegenomen worden.